Veranderen van gedrag

Zoals een lezeres schreef deze week: overal loert het gevaar van uitgeven. Weinig geld hebben betekent helaas niet altijd dat je ook weinig geld uitgeeft. Veel mensen herkenden zich in mijn beschrijving van de oude spaarcentje: ondoordacht geld uitgeven en mateloos zijn. Niet iedereen is een geboren zuinigerd en anderen leven met gemak van jongs af aan heel spaarzaam. Hoe kan dat? Is het gezin waarin je opgroeit bepalend, zijn het je genen? Sommigen verenigen twee levensstijlen in zich en kunnen makkelijk switchen als dat nodig is, zoals Izerina omschreef:

“Het antwoord op je vraag kan ook “beiden”zijn. Ik spaarde mijn snoep en heb altijd een buffer gehad. Maar gaf in de vette jaren gemakkelijk geld uit aan boeken,weekendjes weg,lekker eten.Ik was me daar goed van bewust en genoot er van. Daardoor had ik speelruimte toen het inkomen halveerde en ook die buffer om de kosten van de alternatieve gezondheidszorg te kunnen betalen.”

De knop vinden om mijn gedrag rond geld aan te passen was iets dat jaren duurde. Al sinds ik op mezelf woonde wisselde ik periodes van veel geld uitgeven af met perioden dat ik spaarde en zuinig leefde. Achteraf gezien duurden de periode van zuinig leven net zo lang tot het doel was bereikt. Ik heb me bijvoorbeeld ooit eens om laten scholen tot kok en leverde mijn goed betaalde baan bij een uitgeverij in voor een onzekere toekomst. Om mijn plan te laten slagen had ik uitgerekend dat ik een jaarinkomen bij elkaar moest sparen om mezelf de tijd te geven een opleiding te volgen en werk te vinden. Dat lukte. Toen ik eenmaal als kok werkte, stapte ik naadloos in mijn oude gedrag van bankafschriften niet bekijken.

Voor veel mensen die ook hun gedrag proberen aan te passen, zal dit herkenbaar zijn. Soms lukt het -soms zelfs heel lang – maar altijd (bijna altijd) zak je weer terug. De dooddoener ‘gewoon doen’ werkt niet. Ook is het niet een kwestie van de juiste knop vinden. Die vond ik al tig keren maar gooide hem net zo  hard weer weg. Het ‘weten’ is kennelijk niet voldoende garantie voor ‘het goed doen’ (los van het feit dat wat ‘het goed doen’ is, wisselt per periode in je leven). Toch is er er wel iets te roepen over het succesvol veranderen van je financiële gedrag.

Bedot je brein!
Wie ooit heeft gelijnd of gerookt weet dat voornemens vaak niet werken. Met de kennis die ik nu heb weet ik dat het voornemen niet meer te snoepen en 20 kilo afvallen een gebied in je hersens triggert (de amygdala) dat daardoor meteen alarm slaat en in verzet komt. Elke grote verandering is moeilijk want oude patronen moeten worden gebroken. Patronen zijn als groeven in een plaat, let je even niet op, dan donder je zo weer in een groef en zie er dan maar weer eens uit te komen want het voelt zo vertrouwd. Daarom is het zaak zó te veranderen dat het niet aanvoelt als veranderen: met kleine stappen.

Houd je uitgaven bij en werk met budgetten
Dit liedje blijf ik eindeloos zingen. Het begint en eindigt met overzicht. Hoe kun je weten of je bespaart als je niet bijhoudt wat er uitgaat? Uiteindelijk begint het met kennis over wat er überhaupt mogelijk is. Schattingen werken niet als je ze niet toetst. Mensen die niet bijhouden wat ze uitgeven aan boodschappen, schatten dat vaak volledig verkeerd in en schrikken zich wezenloos als ze het wél gaan bijhouden.

Stel concrete doelen
Zo maar gaan bezuinigen heeft geen zin. Werk ergens naar toe en geniet ervan als je het hebt bereikt.  Wel is het heel belangrijk dat je doelen concreet zijn. ‘Ik moet wat meer op de centen letten’ is als doel niet voldoende. Beter is ‘ik wil per week € 15 minder uitgeven’. Omschrijf liefst ook op welk gebied je dat denkt te bereiken en hoe. Dus bijvoorbeeld: ‘Ik ga besparen in de categorie ‘divers’,  ‘ik stop met koffie kopen voor onderweg in de trein en bespaar daarmee per week € x uit’. Of: ‘ik ga besparen op ‘abonnementen’, neem een abonnement op de bieb en lees daar tijdschriften, de krant en leen boeken. Ik bespaar daarmee € x per maand/jaar uit. Een concreet doel laat zich makkelijk omschrijven en is ook goed te meten.

Wees realistisch en flexibel
Soms werkt een bezuiniging niet omdat je voor de uitvoering ervan té veel afhankelijk bent van andere factoren. Bezuinigen op de energiekosten is moeilijk in een tijd van prijsstijgingen en als de winter extreem koud is. Erken ook dat er soms een onderliggend probleem is. Als het je maar niet lukt om die pakjes voorgesneden groenten te laten liggen dan is je probleem misschien ‘tijd’. Jezelf als doel stellen niet meer voorgesneden groenten te kopen werkt niet als je gillend van de honger uit je werkt thuis komt en binnen een half uur eten op tafel moet zetten om te voorkomen dat je kinderen veranderen in een meute wolfshonden. Dus: zomaar schrappen en voornemen werkt niet. In bovenstaand geval zou je misschien kunnen overwegen in het weekend vooruit te koken.

Tijd investeren is geld besparen
Investeer in het maken van een weekmenu. Leer vooruit te denken. Laat je niet overvallen door omstandigheden die elke dag/maand/jaar terugkomen. Zit je nu nog op de blaren van de feestuitgaven? Maak dan nu een plan over hoe je dat dit jaar anders gaat aanpakken.

Sta op als je valt
Als ik iets heb geleerd is dat succes niet betekent dat je nooit meer valt, maar dat je altijd weer opstaat hoe vaak je ook valt. Straf jezelf niet met uitglijders door te stoppen ‘want het lukt toch niet’. Kijk waarom je viel, leer er van en ga door. Een begroting klopt nooit. Er komt altijd van alles tussendoor fietsen, dat is normaal, zo is het leven. Houd ruimte over voor onverwachte rare fratsen, leer flexibel te zijn en sta op als je valt.

De afgelopen jaren heb ik door mijn ziekzijn geleerd dat het leven volledig anders kan uitpakken dan je wilt, wenst en verwacht en dat dit niet erg hoeft te zijn. In mijn geval was het voordeel dat langdurig platliggen de oude groeven in de plaat heel erg heeft veranderd. Aan de andere kant kan geld uitgeven tegenwoordig ook vanaf de bank, verleidingen blijven dus wel overal vandaan komen.
Voor mezelf heb ik het gevoel dat ik wel redelijk op de rit ben. Ik ben niet meer bang voor uitglijders. Het grote verschil met vroeger is vooral dat ik opsta als ik val, op alle gebieden. Ik kon heel streng in de leer zijn met hoe ik zaken aanpakte en was dan volledig van de rel als de werkelijkheid anders was dan bedacht. Nu ga ik ervan uit dat het toch wel anders zal lopen dan ik vooraf bedenk en houd daar rekening mee. Maar de tijd zal uitleren hoe ik eindig: in een afbetaald huis of in een doos onder de brug…..
 

Wat helpt jou bij het veranderen van gedrag?

Advertenties

20 gedachtes over “Veranderen van gedrag

  1. bij mij werkt het niet als ik iets moet (van iemand anders of zelfs van mezelf)… ik ga dan meteen in de contramine. … Als er een gewenste verandering nodig is, dan doe ik het ook in kleine stapjes en vind dat ik af en toe een stapje terug mag doen… ik probeer een beetje liefdevol naar mezelf en mijn veranderstappen te kijken 🙂

    Like

  2. Ik weet niet of financieel gedrag in de genen zit.
    Opvoeding heeft naar mijn mening meer invloed.
    Mijn broer en mij is thuis altijd op het hart gedrukt: eerst sparen, dan kopen.
    Die instelling heb ik nog steeds.
    Of het altijd goed geweest is weet ik niet.
    Wij hebben nooit de stap durven maken naar een koophuis. Daar heb ik wel eens spijt van gehad, hoewel als ik nu zie hoeveel mensen in de problemen zitten weet ik niet waar we beter mee zouden zijn geweest.
    We hebben een fijne huurwoning aan de rand van een groene wijk in Zeeland.
    De kinderen zijn inmiddels de deur uit en wij hebben geen zorgen.
    Als we ouder worden en bijvoorbeeld tuin niet meer zien zitten, kunnen we zo verhuizen. Geen gedoe met verkopen enz.
    Ik heb mensen met een eigen woning altijd een beetje benijdt om het “spaarpotje”voor later, maar ik besef nu dat het lang niet altijd een spaarpotje is, maar ook vaak een loden bal aan de enkel. Wij hebben nu door gewoon normaal te leven en te bufferen en sparen ook een spaarpotje en zoals gezegd geen zorgen. Althans niet om geld.
    Ik vind het een rustig gevoel.

    Groet Wilma

    Like

  3. Voor mij helpt het om toch telkens weer meer te weten te komen over (impuls)gedrag en veranderen daarvan en hoe mijn gevoelens en impulsen mijn soms idiote, irrationele gedrag sturen. Ik heb veel gehad aan de volgende actuele titels op dit gebied:
    -Switch – Chip Heath en Dan Heath
    -Macht der gewoonte – Charles Duhigg.
    Aanraders! Groetjes Maria

    Like

  4. P.s. Bankafschriften niet openen e.d. (in mijn geval de bankrekening digitaal checken) zit in elk geval NIET in mijn genen. Daar ben ik teveel een controlfreak voor 😉

    Wilma

    Like

  5. ik blijf terugkomen op mijn favoriet ( hier ook besproken en vaker aangehaald)
    George Kinder : relatie tussen gevoel en geld ; Kennis, Inzicht en Daadkracht .

    succes , allemaal zeer herkenbare patronen en reacties, erg boeiend !

    Like

  6. Gewoon radicaal het roer omgooien. De kaasschaafmethode werkt bij mij niet, dan moet je je steeds weer aanpassen en dat geeft elke keer weer weerstand. Alleen tijdens vakanties de rem eraf.iefst wel buiten je normale omgeving dan kan daarna de rem er weer moeiteloos op.

    Like

  7. Wat mij helpt is dat ik niet steeds weer verdrietig wil zijn als het me niet gelukt is.
    Ik loop wel constant in mijn hoofd met dit wil ik niet meer.
    Maar ik blijf het erg moeilijk vinden.
    Dus daar ben ik in aan het veranderen .
    Ik accepteer nu beter dat bepaalde dingen in huis op zijn en dat ik moet wachten tot het kan.
    Voor die tijd als iets opwas ging ik gelijk nieuwe halen.
    Dat heb ik dus nu geleerd dingen uitstellen tot het kan.

    Like

  8. Misschien zit het in de genen maar is het niet altijd erfelijk.
    Mijn ouders en schoonouders zijn altijd zuinig geweest en hebben een eigen woning.
    Als ik kijk naar de kinderen aan beide kanten hebben ze op eentje na allemaal een koopwoning. Maar als ik kijk naar zuinig om gaan met geld, dan denk ik dat mijn man en ik allebei de meest zuinige zijn van onze gezinnen.
    Wellicht zou het anders geweest zijn als ik niet chronisch ziek was geworden, maar ook weer was gaan werken. Nu heb ik plezier aan het zuinig/economisch omgaan met onze inkomsten. Ik zie ons huishouden ook als een soort bedrijf.
    Daarbij komt denk ik ook dat ik me kwetsbaar voel omdat ik geen inkomen kan verwerven en geen uitkering heb. Dan voelt een buffer veiliger en is noodzakelijke in geval van werkeloosheid/ziekte van mijn man.

    VeggieMo

    Like

  9. Denk dat je voor jezelf een balans moet hebben, het is ook waar je jezelf goed bij voelt. Wat je niet hebt kun je niet uitgeven. Heb je het goed lekker van genieten en als het nodig is om een stap terug te zetten bekijken wat je moet schrappen en wat je wel belangrijk vindt in stand houden. En daar wordt je per definitie niet ongelukkiger van.

    Like

  10. Inspirerend weer je verse blogjes, de hele week trouwens. Ik heb deze week geen tijd gehad echt te reageren omdat ik nu voor het eerst een echt goede begroting heb gemaakt na een jaar lang echt alles bij te houden. En zoals je weet heb jij mijn ogen écht geopend, ook hier is vroeger geld ergens heen gegaan waarvan ik geen idee had, nu is er overzicht, controle en vooral rust.
    Ik heb de begroting nog niet helemaal sluitend, maar dat zijn posten die puur luxe zijn dus dat komt wel goed 🙂

    Fijn weekend en groet, Johanna

    Like

  11. Ik heb jaren teveel uitgegeven. Nooit in de schulden beland, maar ik had ook nooit spaargeld. Op een dag werd ik ziek van mezelf van al het geld wat ik over de balk had gegooid en heb ik nooit meer de behoefte gehad om veel onnodige dingen te kopen. Het komt wel eens in me op, maar dan kijk ik naar mijn spaarrekening, waar nu ruim 1500 euro op staat en dat weerhoud me om weer te gaan shoppen. Een spaarrekening met geld achter de hand geeft een veel meer vervuld gevoel dan al die spullen, dvd's en boeken waar ik geen tijd voor heb en toch niet aan toe kom.

    Like

  12. Hallo Wilma, even een opmerking. Mijn broer kan uitstekend met geld omgaan en is zuinig, ik vind het veel moeilijker. Ben net als spaarcentje denk ik. Maar mijn moeder kon altijd heel goed met geld omgaan en mijn vader niet. Ben grotendeels door mijn moeder opgevoed maar heb toch voor een groot gedeelte de genen van mijn vader. Het gaat wel beter maar toch… Ik ben er wel van overtuigd dat het in de genen zit, maar je kan er wel van leren.
    Carola

    Like

  13. Hallo Carola,
    Je daar heb je dan waarschijnlijk gelijk in. Ik kan natuurlijk alleen uit eigen ervaring spreken. Mijn eigen kinderen kunnen allebei goed met geld omgaan. Dus verder heb ik niet veel vergelijkingsmateriaal.
    Als het budgetteren niet in de genen zit en je doet het dan toch vind ik dat erg knap.

    Groet Wilma

    Like

  14. hallo , ja ik herken dit , uit een gezin van 9 met dezelfde opvoeding , zijn er toch grote verschillen in omgaan met geld en goed. in veel zaken heb ik een grote discipline , maar goed met een budget om gaan is soms moeilijk . de veroordelende gedachten daarover die de hele dag door mijn hoofd spoken , maakt het ook niet makkelijker. als ik denk aan de “verloren “jaren waarin ik het niet op de rit had en nu nog de gevolgen van ondervind ……. spaarcentje en veel bloggers geven ook weer inspiratie in de zin van : het roer kan om , kleine stappen , blij zijn met elk inzicht en verandering . Dat houd ik voor ogen anders kom ik in zo'n moedeloze stemming van : het komt toch nooit meer goed .. En dat is niet terecht , want wat ik vanaf 2 jaar geleden ingezet heb als plan van aanpak heeft wel degelijk effect , dat is ook wel goed om te realiseren . als alleenstaande ouder met kinderen moet je de motivatie vooral uit jezelf halen !! Het helpt mij erg om deze blogs te lezen en te leren van anderen . groet Sofie

    Like

Zeg het maar!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s