Recensie: Het Nieuwe Werken aan je pensioen

Het Nieuwe werken is een term die we de laatste jaren steeds vaker tegenkwamen. We gaan niet meer elke dag op dezelfde tijd naar ons werk maar werken op tijden dat het ons (en de baas) uitkomt. De grenzen tussen onze werktijd en privétijd vervagen. We werken vanuit huis, soms de hele dag, soms alleen tot de files voorbij zijn om daarna naar kantoor te rijden. Soms werken we de hele dag vanuit kantoor. Maar in de avond thuis klappen we na het eten de laptop weer open. En o ja, in het weekend en op vakantie ook. Er zijn voordelen en nadelen, maar zeker is het wel dat het Nieuwe Werken al redelijk ingeburgerd is.

Het werken aan je nieuwe pensioen, wat is dat dan? Ik ben – en daarin ben ik niet de enige – helemaal niet huis in de wereld van de pensioenen. Sterker nog, ik schreef Sjaak Zonneveld eerlijk dat ik ‘geen ene donder weet van pensioenen en dat los ik tot nu toe op door mijn huis versneld af te lossen‘ in antwoord op zijn vraag of ik zijn boek ‘Het Nieuwe Werken aan je pensioen‘ wilde lezen om een review te schrijven. Dat ontmoedigde hem niet en hij stuurde me het boek. Dat het vervolgens zo lang duurde voordat deze review verscheen, is te wijten aan te veel dingen tegelijk doen van mijn kant, en heeft niets met zijn boek te maken dat ik met heel veel plezier heb gelezen.

In het boek beschrijft Sjaak een periode van ongeveer 10 jaar uit zijn leven waarin hij werken afwisselt met reizen. De werkonderbrekingen zorgen voor een breuk in zijn pensioenopbouw en dat leidt tot bezinning op het begrip pensioen en de vraag hoe mensen hun leven inrichten. 40 jaar werken om aan het eind van de rit van je pensioen te gaan genieten, is niet meer van deze tijd. Naast het feit dat het financieel niet meer haalbaar is, te weinig jongeren geld moet gaan ophoesten voor teveel ouderen, is het maar de vraag of het niet veel zinniger is leven en werken anders in te richten, bijvoorbeeld langer doorwerken en tussendoor met tussenpensioen. Want waarom wachten met leuke dingen doen, als je het nu al kunt doen?

Sjaak is reislustig en dat zullen we weten ook. Ik heb niet geteld maar hij noemt zelf ergens het duizelingwekkende aantal van 61 landen dat hij in zijn leven tot nu toe bezocht. Zonneveld schrijft verschrikkelijk leuk en ik zat regelmatig hardop te lachen. De reisverslagen van de landen, de beschrijvingen van de mensen die hij ontmoet, de tips hoe je reisgidsen moet lezen – ‘Als een gids over een plaatsje in Australië zegt dat het een ‘bustling nightlife’ heeft, betekent dit meestal niet meer dan dat er tenminste één kroeg is die ook nog eens op doordeweekse dagen open is’– maakten dat ik vaak vergat dat ik een boek over pensioenen las, toch niet het meest opwindende onderwerp wat ik me kan voorstellen. Het is vooral een reis- en ontdekkingsboek waarin de reis van de schrijver ook symbool kan staan voor een ontwikkeling die hij doormaakt.

Landen verzamelen is niet de motivatie van de auteur. Die is gewoon verzot op reizen en ziet reizen ook als een mogelijkheid meer over zichzelf te leren. Hij worstelde voor zijn eerste grote reis – naar Australië en Indonesië – met de grote en minder grote vragen in het leven (wat is belangrijk in het leven, waar word ik gelukkig van) en vond veel antwoorden. Niet direct antwoorden op zijn vragen maar wel antwoorden die zijn leven veranderden. Hij komt erachter dat hij minder nodig heeft dan hij dacht, dat mensen helpen leuk is (hij gaat regelmatig mee als vrijwilliger met een gehandicaptenkamp) en dat kitesurfen veel vraagt van je partner die ‘op het strand wordt gezandstraald en daar is weinig romantisch aan‘. Maar met name het besef dat onze voorstelling van pensioen verouderd is en niet meer van toepassing is in deze tijd, vormt het thema van het boek.

Tussen de reisverhalen door lezen we hoe het zit met het pensioenstelsel in Nederland. Ons pensioenstelsel bestaat bijvoorbeeld uit verschillende delen. Naast de AOW zijn er mogelijkheden je pensioen aan te vullen. Dat kan via je werkgever maar kan ook – als die deze mogelijkheid niet biedt – door zelf polissen af te sluiten met (beleggings)producten. Eén en ander wordt afgezet en vergeleken met pensioenstelsels van de landen die hij bezoekt.

Hij stelt zichzelf daarbij de vraag wat een pensioen zou moeten zijn? Het idee van een zak geld waarmee je het doet tot je dood neervalt, is verouderd. Zoals hij zelf treffend uitlegt in de inleiding: als je snel na je 65e dood gaat, profiteert de pensioenverzekeraar daarvan. Maar toen hij als roker vroeg of hij dan een korting kreeg op de te betalen premie – hij zou statistisch gezien immers korter leven – werd hij bijna uitgelachen. Best curieus aangezien hij voor zijn spaarhypotheek als roker wél meer moest betalen.

Het grote nadeel van het pensioenstelsel is dus dat je veel geld inlegt voor later maar dat er geen garantie is op later. Haal jij later wel? En als je later niet haalt, dan harkt de verzekeraar het ingelegde geld weg, en hebben je kinderen er helemaal niets aan.

Een tweede grote nadeel van sparen voor later, is dat je niet weet hoe jij er later aan toe bent. Zonneveld komt overal – tot op Antartica aan toe – bejaarden tegen.‘Wij gingen ook zo’n expeditie doen en voordat we vertrokken dienden we ons eerst in een hotel in Ushuaia te melden voor de briefing. Daar aangekomen dachten we in eerste instantie dat we verkeerd zaten. Waren we per abuis beland bij het jaarlijkse uitje van Huize Avondrust? We zagen rollators en wandelstokken, zeker de helft van de aanwezigen had een gehoorapparaat en de haarkleur was overwegend grijs. Om het in één zin samen te vatten: een groep gepensioneerden van gemiddeld zeventig jaar oud, met uitschieters van boven de tachtig! Dat was niet wat we ons hadden voorgesteld bij een Antartica-expeditie.’ Hij komt tot de conclusie dat reizen voor veel mensen echt veel leuker is in de bloei van hun leven. Waarom wachten tot je pensioen om al die dingen te doen die je graag wilt doen, als je tegen die tijd misschien allerlei lichamelijke klachten hebt?

Dat is het betoog van het boek: pluk de dag. Ga nu doen wat je wilt doen in het leven en accepteer dat je wat langer doorwerkt (dat wordt toch al van ons verwacht). Voor hem is reizen belangrijk maar voor een ander is dat misschien minder werken of een studie oppakken. Natuurlijk kan niet iedereen dat zomaar doen. Reizen of minder werken kost geld. Dat kun je oplossen door te gaan downsizen: consuminderen zoals de lezers van dit blog heel goed kennen. Daarmee kun je veel mogelijk maken.

Is het tussenpensioen haalbaar voor iedereen? Nee, dat erkent Zonneveld zelf ook. Heb je pech dan kocht je net op het verkeerde moment je te dure huis en raakte je je werk kwijt (goh, ik dus). En niet iedereen voelt zich prettig bij wisselende werkgevers, zeker niet in deze onzekere tijd. Maar ook dan kun je nadenken over hoe je je leven wilt inrichten en hoe je dat mogelijk maakt. Hij benadrukt keer op keer dat je niet moet uitgaan van wat je te besteden hebt maar van wat je aan zaken uit wenst te geven. De keuzes in je leven (duur wonen, wat je uitgeeft aan boodschappen/vakantie/auto/i-pad) bepalen veel, zo niet alles. Zo kun je door andere keuzes meer financiële ruimte scheppen. Dat is ook mijn ervaring.

Daarmee raakt Zonneveld me recht in mijn hart, want dit is precies zoals ik wil leven: uitzoeken wat belangrijk is, en dit mogelijk maken door je goed te beseffen van wat je daarvoor moet laten. Je niet gek laten maken door de buren die 3 keer per jaar op vakantie gaan (sorry Sjaak) maar gewoon zelf doen wat je wilt doen en daar veel voldoening uit halen. Grote kans trouwens dat die manier van leven (dicht bij je grondwaarden en wensen) ook positieve gevolgen heeft voor je gezondheid.

Af en toe met tussenpensioen gaan heeft natuurlijk wel gevolgen, het leidt tot een pensioenbreuk. Ons pensioenstelsel is er nog niet op ingericht. Ook is er weinig vrijheid om bijvoorbeeld het sparen voor pensioen zelf in de hand te nemen, veel mensen sparen verplicht voor het aanvullende pensioen via een werkgever. Het pensioenstelsel is onder meer gebaseerd op de gedwongen solidariteit tussen de generaties, en die staat steeds meer onder druk.  Hij pleit daarom voor een pensioen op maat, waarbij hij voorbeelden aanhaalt van de pensioenstelsels van bijvoorbeeld Chili, Australië en Nieuw-Zeeland. Zo oppert hij het idee dat rijke ouderen met een aanvullend pensioen een soort van AOW premie gaan betalen zodat mensen zonder aanvullend pensioen ook nog iets te besteden hebben.Een andere mogelijkheid zou zijn de AOW inkomensafhankelijk te maken of de AOW wel onderdeel te laten zijn van een spaarfonds.

Het zijn aanzetten die Zonneveld hier doet. Ik vind dat ik -ook na lezing van het boek – nog steeds te weinig van pensioenen weet om te beoordelen of zijn suggesties echt mogelijk zijn. Inspirerend vind ik het wel en hij geeft stof tot nadenken. Voor iedereen die op zoek is naar inspiratie, voor lezers die Gerhard Hormanns boek ‘Het Nieuwe Nietsdoen’ ook graag lazen, voor mensen die zoeken naar een andere invulling van hun leven: dit boek vermaakt en kan je wakker doen schudden. Bij het boek hoort een website www.nieuwpensioen.nu waarin zaken uit het boek worden toegelicht en er ook prachtige reisfoto’s te zien zijn. Kortom een leuk en inspirerend boek dat bovendien zin aanwakkert om te reizen (terwijl ik toch helemaal niet reislustig ben).

Lezers van Min of Meer kunnen het boek met korting bestellen via  www.nieuwpensioen.nu. Voer bij het afrekenen de kortingscode MINOFMEER in en je krijgt 10% korting.

Het Nieuwe Werken aan je pensioen
Sjaak Zonneveld
isbn 9789082086409 / € 15,-

Advertenties

15 gedachtes over “Recensie: Het Nieuwe Werken aan je pensioen

  1. AOW premie bestaat al en is ook al inkomensafhankelijk. In de 1e belastingschijf zit een AOW component van 17,9%. Iedereen die werkt betaalt deze premie. Iemand die niet werkt betaalt deze niet, maar krijgt wel AOW. Enige voorwaarde voor het krijgen van AOW is wonen in NL.

    Like

  2. Als je gedurende je werkende leven in het buitenland hebt gewoond en daar ook belasting hebt betaald, krijg je voor elk jaar dat in het buitenland woonde 2% minder AOW.

    Like

  3. Interessant. Leuk om hier eens over een ander onderwerp uit het 'personal finance'-spectrum te lezen. Ik heb de indruk dat de Nederlandse blogs zich vooral focussen op het in de hand houden van uitgaven en alles wat daar bij hoort. Van zelf wasmiddel maken tot bepalen wat je belangrijk vindt en zo je uitgavenstromen sturen. Maar nadenken over later hoort ook bij een gezonde financiële huishouding.

    Ik werk zelf bij een groot bedrijf, met veel plezier ook nog, ik wil er graag nog lang blijven. We hebben een relatief heel goed pensioenfonds. Maar mijn pensioendatum ligt in 2042. Het opbouwpercentage is dit jaar net aangepast door de overheid, want langer doorwerken. Er kan nog zoveel gebeuren tot het 2042 is! En daarna is ook niet gezegd dat de situatie stabiel blijft. Geen idee of er straks nog zo'n mooi riant pensioen voor mij is. Ik ben dus net (net deze week!) begonnen met beleggen en me daar flink in verdiepen. Door behalve aflossen op de hypotheek ook maandelijks mijn beleggingen aan te vullen hoop ik kapitaal op te bouwen om de keuze te hebben hoeveel en wanneer ik werk.

    Like

  4. Interessante gedachte om tussendoor ook al eens een pensioenjaar of -maand op te nemen en deze periode eventueel nog na je 67ste door te werken. Zo heb ik nog nooit naar pensioen gekeken. Leuk onderwerp trouwens!

    Groetjes Marieke

    Like

  5. Ik heb het eerst even laten bezinken, maar mijnerzijds toch een tweetal punten.
    1) Je schrijft dat de schrijver zich de vraag stelt wat een pensioen zou moeten zijn? Het idee van een zak geld waarmee je het doet tot je dood neervalt, zou verouderd zijn en voorts dat als je snel na je 65e dood gaat, dat de pensioenverzekeraar daarvan dan profiteert. In mijn ogen is dat wat te kort door de bocht waarmee hij de pensioenfondsen onrecht doet. Het pensioen bij een pensioenfonds is gebaseerd op de verzekeringsprincipe. M.a.w. als ik eerder dood ga dan mijn excollega die bij hetzelfde pensioenfonds zit, dan heeft hij mazzel en ik pech. Andersom kan natuurlijk ook. Als ik dus vroeg dood zou gaan dan profiteert niet het fonds daarvan maar feitelijk mijn excollega's. Overigens merk ik op dat van “graaiend gedrag” zoals bij banken en bankverzekeraars, bij pensioenfondsen tot op heden niet gebleken is;
    2) Voorts staat er dat hij het idee oppert dat rijke ouderen met een aanvullend pensioen een soort van AOW premie gaan betalen zodat mensen zonder aanvullend pensioen ook nog iets te besteden hebben. Ik vraag mij hierbij af in hoeverre de reizende schrijver de afgelopen jaren zelf voor een aanvullend pensioen gezorgd heeft, of behoort hij tot degenen die aanspraak mogen maken op een onbelaste AOW, en zou ik dus feitelijk achteraf voor zijn reizen mogen betalen.
    Overigens groot gelijk dat hij dat het pluk de dag principe hanteert en dat probeer ik zelf ook.

    Like

  6. Als zaken kort door de bocht zijn, dan ligt dat aan mijn recensie, waar ik niet op alles in kan gaan.
    Het feit dat hij het boek schreef is juist het resultaat van zijn zoektocht naar in hoeverre hij straks nog wel een aanvullend pensioen heeft, omdat hij zelf voor pensioenbreuk heeft gezorgd, zoals ik schreef.
    Ik zou zeggen lees het vooral als het onderwerp je interesseert.

    Like

  7. Klinkt wel als een leuk boek. Ik dacht eerst van: wie doet dat nou, zijn baan opzeggen en gewoon gaan reizen 😉
    Maar, als je het graag wil en een iets hoger inkomen hebt, is het te doen. Misschien niet op de schaal van naar Antarctica reizen maar tot je 67e in een tredmolen rondrennen en dan tegen de tijd dat je echt gaat aftakelen erachter komen dat je dingen eerder had moeten doen, das ook niks. En zo doen wij het volgens mij ook. Aan de ene kant maak ik wel zelf wasmiddel, haal ik kleding bij de kringloop, vergelijk prijzen tot ik een ons weeg enzovoort, aan de andere kant zitten we nu, ondanks recessie en te duur huis toch lekker in Noorwegen. Toch hoop ik wel dat we uiteindelijk zo veel kunnen sparen dat de man eerder met pensioen kan gaan.
    Dus ik ga eens kijken of ik aan het boek kan komen.

    Like

  8. Dag Stapstories,
    In mijn boek bespreek ik mijn eigen (pensioen)ervaring. Dat was bij een pensioenverzekeraar en niet bij een pensioenfonds. Bij een pensioenverzekeraar geldt wel degelijk dat wanneer je vroegtijdig overlijdt, er sprake is van sterftewinst. En bij rokers geldt wel degelijk dat er een (veel) grotere kans op sterftewinst gemaakt wordt. Bij een pensioenverzekering verzeker je je tegen het 'lang-leven-risico'. Dat 'risico' is bij een roker dus kleiner. Maar daar wordt geen onderscheid tussen gemaakt. Dat is gewoon een voorbeeld dat ik aanhaal in mijn boek. Of iemand dat eerlijk vindt laat ik aan de lezer. Jouw opmerking dat er bij pensioenfondsen geen graaiers zitten, daar kun je ook over discussieren. Zo verdienden de 5 bestuurders van APG (pensioenuitvoerder van ABP) elk een half miljoen. Voor hen geldt vreemd genoeg geen Balkenende-norm.

    Voor wat betreft de AOW: ik geef aan dat in Nederland iedere Nederlander precies evenveel AOW krijgt. Of iemand dit nu nodig heeft of niet. Mensen met een aanvullend pensioen van meer dan 100.000 krijgen evenveel AOW als iemand die nauwelijks meer dan AOW heeft. Dit is in veel landen anders. Daar is het staatspensioen met name voor mensen die het het hardst nodig hebben en iemand die het niet nodig heeft krijgt het niet of maar ten dele. In Nederland hoef je zelfs je hele leven geen minuut gewerkt te hebben om AOW te krijgen. Ook dat is in veel landen anders.

    Je hoeft je ook geen zorgen te maken dat je 'achteraf voor mijn reizen moet betalen'. Ik zorg wel dat ik wat geregeld heb hoor, maar ik ben überhaupt niet van plan te stoppen met werken op een bepaalde leeftijd. Het is namelijk heel onverstandig, niet gezond, EN een behoorlijke gok (één op de vijf Nederlanders haalt zijn/haar pensioen niet eens) om tot die leeftijd alleen maar te werken en dan van de ene op de andere dag niets meer te doen (voor 15-20 jaar).
    Het belangrijkste is leuk en zinvol werk te doen, goed na te denken waaraan je je geld uitgeeft en of dat echt is waar je het gelukkigst van wordt. En in mijn geval was dat mijn leaseauto inleveren, geen huis kopen en elke paar jaar een poosje te gaan reizen. Voor iemand anders kan dat heel iets anders zijn. Ik probeer mensen daar bewust van te maken.
    Als je mijn boek gaat lezen, in elk geval veel leesplezier!
    Sjaak

    Like

  9. Bedankt voor je reactie. Ik denk dat we (deels) van mening zullen blijven verschillen. Maar dat moet kunnen wat mij betreft. Overigens zijn er tussen ons ook punten van overeenstemming. Ook ik heb indertijd mijn keuzes gemaakt met de daarbij behorende consequenties. Een aantal jaren geleden heb ik mijn baan opgezegd en net als jij mijn leaseauto ingeleverd. Maar daarvoor heb ik wel een hoop vrijheid teruggekregen. Niet alleen om te doen en te laten, maar bijv. ook om te zeggen wat je wilt. Niet meer een loze schijn op te hoeven houden, alles een uitdaging moeten vinden etc. etc.
    Kost wat (ook in de toekomst) maar dan heb je ook wat. Nooit geen dag spijt van gehad. Succes met je boek.

    Like

  10. Hee anoniem van 01-10-14: Het is nog erger, ook als je in Nederland woont en in het buitenland werkt om daar je geld te verdienen wordt je per jaar 2% gekort. Je kunt het wel zelf betalen in Nederland maar de bedragen zijn enorm hoog (gaat naar verdiensten) en je moet het eerste jaar al beslissen. Het is maximaal 5000 Euro per jaar….ja dan weet ik wel wat ik doe namelijk het geld nu al gebruiken want wie weet wat de AOW uiteindelijk voor een woekerpolis eigenlijk is….nee als je helemaal niets doet maar ontvangt van de algemeenheid en je woont je hele leven in Nederland krijg je wel de volle AOW later…

    Like

Zeg het maar!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s