E-nummers en bewerkt voedsel

Wie een krant leest kon dit weekend niet om Rosanne Hertzberger heen. Deze columniste van het NRC schreef een boek ‘Ode aan de e-nummers’ en werd hierover geïnterviewd door diverse media (in ieder geval de Volkskrant en NRC).

Allereerst: ik heb het boek niet gelezen. Voel weinig behoefte. Toch vind ik er wel wat van. Dat ik er ‘iets’ van vind is gebaseerd op de twee interviews met haar die ik las.  Ik citeer even uit De Volkskrant van 12 april:

In haar boek ‘Ode aan e-nummers’ viert Rosanne Hertzberger de kant-en-klaarmaaltijd en de conserveermiddelen. Door die middelen is brood langer houdbaar, en dat gaat voedselverspilling tegen. De E-nummers zijn oneindig getest door de EU en daardoor onschadelijk. De zoetstof aspartaam is beter dan suiker omdat je er geen gaatjes, kanker of obesitas van krijgt. Wie dat tegenspreekt, is volgens Hertzberger een ‘kruidenvrouwtje’.

Tja. De boodschap van Hertberger maakte dat veel mensen over haar heen vielen, zelf denk ik dat dit vooral door de toon komt. De methode om je zogenaamde tegenstander zwart te maken, te doen alsof deze achterlijk is of denigrerend als kruidenvrouwtje te omschrijven, maakt dat haar eigen boodschap voor mij weinig geloofwaardig wordt.

Wat hier ontbreekt is de nuance. Natuurlijk heeft ze gelijk als ze stelt dat niet elk e-nummer een gif is waar je binnen 10 seconden van doodvalt. Het merendeel van de e-nummers is inderdaad gewoon een stofje met een naam. Zoals ze zelf opmerkt: citroenzuur klinkt veilig als het als citroenzuur op het etiket staat en is ineens verdacht als het als E330 wordt aangeduid.

Nu zal het niemand verbazen die regelmatig mee leest op mijn blog, dat ik een aanhanger ben van verse maaltijden. Vers en onbewerkt en zelf kruiden heeft mijn voorkeur boven eten klaarmaken met pakjes of zakjes. Kant en klaar maaltijden opwarmen in de magnetron doe ik al helemaal niet. Maar, ik ben dan ook een gepassioneerd kokkie, al jaren. Het is mijn hobby. Haar hobby is dat niet en opwarmen van bewerkte maaltijden heeft daarom haar voorkeur. Ze leest liever de krant dan dat ze een verse maaltijd in elkaar draait. Dat kan.

Zij heeft duidelijk veel verstand van bepaalde aspecten van eten. Ze is een afgestudeerd microbioloog, heeft onderzoek verricht op het gebied van Food Research en als er iemand is die kennis heeft van de chemie van voedsel, dan is zij dat wel. Terecht merkt ze op dat koken een chemisch proces is. Dat mensen nu zo ageren tegen chemische bewerkingen in voedsel zou achterhaald zijn. Juist door die bewerkingen is het voedsel immers langer houdbaar en veilig.

Het is een keuze van haar om niet vers te koken. Maar zij is wat dat betreft net zo religieus bezig als de foodies die ze aanvalt door diverse uitspraken te doen als ‘Voeding is een religie geworden. Voedingsexperts noemen we goeroes en dieetboeken heten al snel bijbels. Het is een onderwerp zoals voetbal en automaatkoffie: iedereen kan erover meepraten en iedereen vindt zichzelf expert.’ (bron: De Volkskrant, 11 aprilWant, ben je het niet met haar eens dan ben je achterhaald bezig en gehersenspoeld door foodies. Dat is blijkbaar de strekking.

Hertzberger lijkt me een bijzonder onsympathiek persoon  (dat komt ook zeker door de manier waarop ze wordt neergezet in het interview in NRC-Next van  zaterdag 8 april). Het is de toon die de muziek maakt en in dit geval klinkt dat niet fijn in de oren. Maar, iemand hoeft natuurlijk niet sympathiek te zijn om gelijk te hebben. Alleen ik vind niet dat ze gelijk heeft.

Je kunt dan wel alles weten van chemie, voedsel bereiden is meer dan wat losse onderdelen bij elkaar proppen en opeten en daar heeft ze weinig oog voor. Het is een proces dat tijd in beslag neemt en dat met aandacht kan groeien tot iets waar je enorm van geniet. Nu is het niet verplicht om daarvan te genieten. Als zij gelukkig wordt van een opwarmmaaltijd in de magnetron moet ze dat vooral doen.

Ik kan me alleen niet voorstellen dat een magnetronmaaltijd dezelfde voedingswaarde heeft dan een vers bereide maaltijd. De meeste opwarmmaaltijden bevatten meer vet, suiker en zout dan goed voor ons is.

Bij een vers bereide maaltijd weet ik precies wat er ingaat. Daar doet zij heel denigrerend over:  “Ja maar als ik het zelf maak. zeggen mijn vriendinnen dan, weet ik tenminste precies wat erin gaat. Haha, laat me niet lachen. Zelfs als je ziet  wat je in de pan gooit, heb je geen idee wat je eet. Die tomaten zijn achter de computer in elkaar geknutseld door mijn vroegere studiegenoten.” (bron: NRC Next, 8 april)

Ja dus? Is dat een argument om dan maar meteen het koken op te geven? Het probleem met bewerkt eten kopen en opwarmen is dat je jezelf afhankelijk maakt van wat een ander voor je bedenkt. Je hebt geen controle over wat erin is gestopt. Natuurlijk kun je op zoek naar een vetarme zoutarme maaltijd in de schappen. Maar toch.

Het probleem van altijd eten wat elders in een fabriek in elkaar wordt geknutseld, is dat de kans groot is dat je meer eet volgens je lekkere trek. Het wordt wel heel makkelijk om verkeerde keuzes te maken. Ik denk oprecht dat je je meer bewust wordt van de voedingswaarde van eten als je het onbewerkt voor je uitstalt op het aanrecht. Die kaassaus over de lasagne maakt ineens veel meer indruk als je op je aanrecht bloem, melk, boter en geraspte kaas neerzet. In een magnetronmaaltijd wordt dat als het ware onzichtbaar.

Wil je je kind leren gezonde keuzes te maken en opvoeden tot een zelfredzaam persoon, dan is voordoen denk ik de beste leermethode. Zij mag dan alles van voedsel zeggen te weten, hoe kun je je kind daar iets over leren als je je zelf vooral beperkt tot potjes en opwarmmaaltijden?

Jaren geleden deed ik in de Amsterdamse Pijp vrijwilligerswerk. Op vrijdagmiddag had ik een kookclub met kinderen in de leeftijdscategorie 6 tot 10 jaar. Die kinderen hadden allemaal overgewicht. Het merendeel ontbeet niet voor schooltijd. Veel kinderen kregen een zak chips mee voor als ze honger kregen. Meerdere keren per week aten die kinderen patat. Vers eten kenden ze niet. Dat was dus precies de reden waarom die kookclub er was: om kinderen te leren wat koken is.

Op een dag gingen we soep maken. “wat heb je nodig voor soep”vroeg ik de kinderen. Een blikopener! brulde het hele zooitje toen vrolijk. Ja, zo denken kinderen die nooit een ouder in de keuken een heerlijke soep zien maken.

Een aspect wat helemaal niet naar voren komt uit de interviews is dat het eten van opwarmmaaltijden en koken uit pakjes en zakjes, over het algemeen duurder is. De prijs van een pakje Knorr wereldgerechten Kip Siam bijvoorbeeld is bij de AH € 2,69. Daar moet je nog groenten en kip aan toevoegen. Doe je dit alle dagen – zoals een ex-collega van mij deed – dan geef je zo €10 per week uit aan pakjes en zakjes! Als je diezelfde €10 gebruikt om te investeren in kruiden dan doe je daar niet een week maar maanden mee!

Natuurlijk zal zelfs Hertberger wel eens vers koken. Misschien wel vaker dan nu blijkt uit de interviews. Want al die polarisatie en overdrijving genereert media-aandacht en is vast goed voor de verkoop. Ze geeft zelf aan geen rundvlees te eten omdat het slecht is voor het milieu en dat ze belangstelling heeft voor biologisch voedsel. Ook is het niet gezegd dat je echt gezond eet, als je altijd vers eet. Wie elke dag zelf zijn aardappelen schilt en in de frituur gooit, is niet slim bezig. Elk verhaal en elke stelling heeft twee kanten. Maar eerlijk gezegd springen de tranen mij in de ogen van de mentale armoe die er spreekt uit haar verhaal. “Zonder technologie blijft een smoothie niet 21 dagen houdbaar”, zegt zij. Waarom zou je dat in hemelnaam willen, zeg ik dan.

Het probleem zit hem in het doorslaan. Net als dat je kunt overdrijven en denken dat je alles maar dan ook alles zelf ‘from scatch’moet maken omdat het anders niet gezond of duurzaam is, kun je ook teveel denken dat voorbewerkte maaltijden de oplossing zijn voor alles. Natuurlijk is er vooruitgang en kennis die we kunnen gebruiken. Maar is het echt vooruitgang als een smoothie zo lang goed blijft?

Niet alle E-nummers zijn giftig. Niet alle vers bereide maaltijden zijn gezond. Niet elke foodie is een kruidenvrouwtje met achterhaalde ideeën. En niet elke microbioloog kan op een goede manier haar boodschap uitdragen. Vooroordelen komen blijkbaar overal voor en zij is net zo levensbeschouwelijk bezig als de tegenstanders die ze zo denigrerend onderuit haalt.

Dan ga ik nu mijn verse soep naar binnen werken.

Advertenties

23 gedachtes over “E-nummers en bewerkt voedsel

    • https://pauw.vara.nl/media/372009
      Staat ie;-)
      Ik heb het boek wel gelezen. Ben het met je eens Martine dat ze erg fel is ook in haar boek, maar het heeft bij mij wel duidelijk gemaakt hoeveel onzin er via het internet verspreid wordt over voeding. Dit filmpje laat dit ook zien. En nee ik kook zelden met zakjes en pakjes, maar niet vanwege de e nummers wel vanwege vet zout en suiker wat erin zit en de smaak vind ik niet te pruimen. Wat me ook duidelijk is geworden hoe gemanipuleerd ook de echte voeding js geworden en dat kom je ook tegen in de biologische industrie. En dat hoeft niet perse verkeerd te zijn. Maar angst voor e nummers die heb ik niet.

      Liked by 1 persoon

      • Ik denk ook niet dat t verkeerd is. Alleen t belachelijk maken van mensen die iets anders denken, valt bij mij verkeerd.
        Dat is geen goede manier om een boodschap te verspreiden lijkt mij.

        Liked by 1 persoon

  1. Ik sluit me volledig bij je aan Martine! Mw. Hertberger weet goed hoe ze haar boek moet promoten (en zichzelf) en ze zal best een goede microbioloog zijn maar ik zou niet op een uitnodiging, om bij haar te komen eten, ingaan!

    Like

  2. Gisteren keek ik het gesprek bij Pauw met haar. Even vroeg ik me af, of de kant-en klaar-voedingsindustrie met een tegenaanval bezig is. Tafelgenoten probeerden nog andere waarden van zelf koken te vertellen. Maar plezier,samen koken,een lekkere smaak zijn allemaal waarschijnlijk niet wetenschappelijk.

    Liked by 1 persoon

  3. De zoveelste supervoedsel hype maakt het verfrissend om eens een eigenzinnig verhaal te horen of te lezen. Er zijn voldoende Enummers die ik zelf in hun natuurlijke vorm toepas in mijn keuken. Maar om overwegend kant en klaar te eten? Ik zou niet graag zoveel tijd besteden aan het lezen van de etiketten om de hap met de minste zout en suiker te vinden. En ik mis het element smaak in R’s artikel. Zelfgekookt is meestal lekkerder, vooral naarmate je er wat meer ervaring mee krijgt. En naarmate je meer ervaring met koken hebt, kost het ook minder tijd en moeite voor een goed resultaat. Misschien dat ik als bejaarde niet anders kan dan uit de magnetron eten; zo lang ik nog gezond en fit ben, geniet ik nog van de zelfgekookte maaltijd.

    Liked by 1 persoon

  4. Nee, je valt niet meteen dood neer van e-nummers, maar bijna wel van zo’n ongenuanceerd stuk 😉 Die E-nummers zijn meestal jaren geleden getest op gezonde, jonge mannen. Hoeveel zegt dat over vrouwen, kinderen, zieken, ouderen. Ook zijn combinaties nooit getest. Sinds kort is er pas aandacht dat vrouwen heel anders reageren op medicatie. Nee, van bietenrood heb je over het algemeen weinig last, maar ik hoef het niet. En ik heb gemerkt dat mijn lijf protesteert en daar ben ik niet altijd zo blij mee. Ik kook graag, maar de energie ervoor is er niet altijd en dan vind ik koken niet leuk en lukt het gewoon niet.
    Vers bereid voedsel zonder toeters en bellen van kant en klaarmixen daar voelen mijn lijf en mijn huid zich veel beter bij. Ik krijg nogal snel jeukende bultjes en uitslag van bewerkt voedsel. Daar bij is bewerkt voedsel zo gemaakt dat je er makkelijker meer van eet omdat er bewust zo gemaakt is door fabrikanten. Je hebt sneller overgewicht. Ook valt het me op dat bewerkte producten zo leeg zijn. Veel water, zetmeel, suiker, bindmiddel om het er volumineuzer uit te laten zien op een zo goedkoop mogelijke manier want het gaat tenslotte om de winst.

    Liked by 2 people

  5. Volgens mij heeft Rosanne niets tegen verse groente uit eigen tuin, en de beleving daarvan is uiteraard beter dan de beleving van een pakje.
    Waar het om gaat is dat ze rationele afwegingen maakt: is het beter dat iedereen magnetronmaatlijden eet, of dat iedereen vers eet? Volgens haar weegt de voedselverspilling van vers eten veel zwaarder dan de belevenis of kwaliteitsverschil van vers eten.
    Ik heb ook een eigen moestuin en kippen, maar ik maak me geen illusies: het feit dat onze kippen elke dag een ei leggen en dat een sperziebonenplant meer bonen dan plant is, dat kan nooit natuurlijk zijn.

    Liked by 2 people

    • Ik begrijp je. En zij benadert dat idd wetenschappelijk en rationeel. Maar gedrag van mensen wordt meestal bepaald door emoties en irrationele zaken. Als je gedrag wilt veranderen dan zul je daar rekening mee moeten houden. Verleiden in plaats van uitlachen. Leg de voordelen in plaats van andere meningen als achterhaald neerzetten.
      Voor alle duidelijkheid: ik heb ook niets met die Foodies die zeggen dat je lichaam zelf wel weet wat het nodig eet. Als ik dat doe eet ik alleen nog maar chocola.

      Like

  6. Wat een goed verhaal Martine! Ik ben het wel met haar eens dat we met zijn allen ietwat doorgeslagen zijn. Maar die stukken in de krant raken kant noch wal. Je vangt meer vliegen met stroop dan met azijn zei mijn oma altijd. Als Rosanne haar gelijk wil halen, is mensen zo naar beneden halen niet de slimste strategie.

    Liked by 1 persoon

  7. Zelfs koken is een vorm van technologie 😉 en die techniek beoefen ik toch graag.
    Ik heb het artikel niet gelezen noch de uitzending van Pauw gezien. Ik denk dat het jammer is dat deze dame dit onderwerp alléén van de wetenschappelijke kant benadert, dat doet bijv. de geneeskunde ook en ik denk dat het beter is om de samenhang te zoeken.

    Liked by 1 persoon

  8. Ik heb hier niets van meegekregen in Belgie, maar voel me wel een beetje aangesproken omdat ik wel ‘zonder e-nummers’ probeer te eten. Natuurlijk zijn ze niet allemaal slecht, maar kant-en-klare maaltijden vol lege vulmiddelen of stoffen die bedoeld zijn om echte producten na te maken omdat ze goedkoper zijn (zoals namaakkaas in sommige gerechten), die kunnen inderdaad gewoon niet zo voedzaam zijn. Ik voel het fysiek ook, dat ik er mijn lichaam geen plezier mee doe. Maar zoals je zegt, iedereen mag zijn mening hebben, dit is alleen geen fijne manier van die verkondigen. Wat een sterk stuk heb je geschreven! Ik ga het even delen 😉

    Like

  9. Wat een heftig verhaal. Ik heb hier in België niets van vernomen, maar ik vind een ode aan de e-nummers een straf statement. Ik word wel kwaad van de manier waarop ze het aanbrengt. Zij is alwetend en wij (=de mensen die vers koken) zijn sukkelaars en we mogen van haar rustig verder aanmodderen in de keuken zolang we ons koest houden. Ik wens haar in elk geval nog veel e-nummers toe.

    Liked by 1 persoon

  10. Om het maar bij eten te houden: Zelfs de platste pannenkoek (zelfgebakken of gekocht ;-)) heeft twee kanten. Iedereen heeft gelijk. Het is maar hoe je het verhaal brengt. Tarwe (komt hier misschien de gluten intolerantie van een heleboel mensen vandaan?), sojabonen, tomaten is volgens mij toch allemaal gekweekt door middel van gentechnologie ivm resistentie, ziekten, opbrengst en beestjes. Dus hoe gezond we ook willen eten, de basis van ons eigen gemaakte gezonde eten is eigenlijk al bewerkt door gentechnologie. En als een appelras van zichzelf muteert en je krijgt hierdoor een ander soort appel, is dat dan ook gentechnologie maar dan van de natuur? “mag” dat dan wel?
    Tegenwoordig wordt er door de gemiddelde westerling te veel vlees gegeten wat slecht is voor de natuur, het individuele beest én vreselijk veel kostbaar water kost, nog afgezien van de CO2 die er vrij komt.
    Je hoeft niet bijzonder slim te zijn om te weten dat het kant-en-klaar eten teveel zout, suiker en vet bevat. Het vult wel maar verzadigt niet.
    Suf voorbeeld: het zou zomaar kunnen zijn dat de diepvries sperziebonen gezonder zijn ivm behoud van vitaminen dan de verse sperziebonen die je op de markt koopt en pas na een paar dagen bereidt. Is tóch ook kant en klaar bewerkt.
    Misschien moet het eten wel genetisch gemanipuleerd zijn om de hele wereldbevolking van voedsel te kunnen voorzien, ik weet het niet. Ik heb er niet voor geleerd.
    Ik denk dat als je kookt je liefde in je eten stopt waardoor het eten een extra voedingswaarde toegevoegd krijgt wat in geen enkel keukenkastje staat en in geen enkel kruidentuintje groeit.
    En daar gaat het om. Denk ik.

    Liked by 1 persoon

  11. Ik vond het een hele verfrissende, nuchtere benadering. Ze pleitte helemaal niet voor niet koken en alles uit pakjes eten, ze gaf een wetenschappelijk onderbouwde kijk op hoe het nu eigenlijk echt zit met voedsel. Ze maakte niemand belachelijk maar haalde goeroes als Rens (z?.) Kroes onderuit, die alleen maar flauwekul uitkramen waar helaas ook nog veel mensen in geloven.
    Een heetlijk tegengeluid tegen de volkomen hysterie die er op het moment heerst over voesel. .

    Liked by 1 persoon

  12. Goh, ik heb dit helemaal niet meegekregen , en ken deze vrouw ook niet ! Ik vind het op zich wel verfrissend als er zo af en toe wat tegengas komt als reactie op voedingshypes en het ongefundeerd elkaar napraten op internet ( voedingsblogs) . Maar het is inderdaad de manier waarop dingen gezegd worden. Bovendien heb ik ook niet zo’n hoge pet of van levensmiddelen technologen/-wetenschappers waar het gaat om ruomdenkendheid. Ik heb hier in de kast een boek van Martijn Katan ( hoogleraaar voedingsleer) en ik schat in dat hij op de lijn zit van de vrouw waar jij het over hebt . Het boek is aan de ene kant lekker nuchter en feitelijk , aan de andere kant valt me op dat het in een aantal opzichten echt al achterhaald is, terwijl het toch nog maar een aantal jaren oud is. Met andere woorden; die wetenschappers lopen soms ook al best snel achter.
    Overigens vind ik de hysterie over e-nummers ook overdreven , en ik heb geen probleem met ingevroren bosbessen of boontjes of kabeljauw . Maar verder geloof ik heilig ( jaja …) in zélf ingredienten snijden/mengen/ruiken/proeven/koken en zou het liefst ook nog zelf groenten verbouwen .
    En kruidenvrouw zou ik graag als geuzennaam willen ( let wel: géén vrouwTJE !) .

    Liked by 1 persoon

Zeg het maar!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s