Koken voor veel mensen – mét recept

butternut-squash-399415_1920-1

(bron afbeelding Pixabay)

 

(Bij het inplannen van dit bericht drukte ik per ongeluk op de verkeerde knop, sommige mensen hebben dit bericht per mail dus al eens gezien, waarvoor duizendmaal nederige excuses en zo…)

Koken is altijd mijn passie geweest. Als wij bezoek kregen vond ik het altijd leuk om flink uit te pakken.  Het duurde even voordat ik begreep dat dit in mijn huidige situatie niet altijd het slimste is om te doen. Nog niet eens zo heel lang geleden stond ik toch altijd wel zeer uitgebreid te koken en te bakken voor bijvoorbeeld de verjaardag van kind. Dat is eigenlijk de enige verjaardag die we echt vieren met bezoek in dit huis. Aangezien sommige gasten van ver moeten komen, blijven er altijd mensen eten. Eigenlijk iedereen die komt. Dat is zo gegroeid. En dus pakte ik altijd uit met verschillende gerechten. Ik ben immers kok geweest! Maar ook al deed ik de voorbereidingen in etappes, vaak denderde ik toch over allerlei grenzen heen en zo kostte een verjaardag soms weken hersteltijd, gewoon door mijn eigen achterlijke gedrag.

Tegenwoordig pas ik de maaltijd die ik aanbied tijdens een verjaardagsviering aan naar hoe ik me voel op het moment zelf (qua energie en pijn) en wat praktisch is. Omdat ik glutenvrij en lactosevrij moet eten is een pan pasta maken bijvoorbeeld onhandig. Want óf ik doe makkelijk en bied iedereen glutenvrije pasta aan (wat heel duur is) óf ik kook normale pasta af voor de gasten en glutenvrije pasta voor mezelf. Dat kan heel goed en zo doe ik dat ook als we hier thuis gewoon met zijn 3tjes eten. Maar met een groter gezelschap ga ik liever voor gemak. Maximaal resultaat met zo min mogelijk pannen tegelijk op het vuur en minder handelingen. Pasta betekent bijvoorbeeld vanwege mijn dieet  twee pannen afgieten.

Natuurlijk kun je ook eten laten komen of kant en klaar eten kopen, een paar blikken soep en een stokbroodje erbij en je bent ook klaar. Alleen stoppen ze in blikken soep vaak gluten en lactose. Bovendien is het me ook wel gebeurd dat ik makkelijk deed en brood met wat salades aanbood en dat mijn glutenvrije brood – wat ik toch echt wel goed had verstopt, dacht ik – werd gevonden en opgegeten terwijl ik nog heen en weer liep om alles op tafel te zetten. En dat is prima, mensen moeten gewoon alles in hun mond kunnen stoppen als ze hier te gast zijn en het is aan mij om dat wat handiger aan te pakken.

De laatste tijd kies ik daarom wat vaker voor een eenpansgerecht met daarbij rijst. Ik hoef zo geen onderscheid te maken tussen voor mij veilig en  onveilig voedsel en dat is wel zo makkelijk. Vorige weet aten wij tijdens het vieren van de verjaardag van S.  rijst met een pittige tomaten-gehaktsaus met pompoen, mango en koriander. Dat is heel makkelijk te maken en echt heel lekker.

Ik kreeg daar wat vragen over, dus hier komt het recept, onderstaande hoeveelheid was bedoeld voor 11 personen maar had met gemak ook geschikt geweest voor 15 personen (vooraf hadden ze ook taart en wat borrelhapjes gegeten). Pas de hoeveelheden dus aan naar jouw situatie.

  • 2 flespompoenen, geschild en in blokjes gesneden (je kunt ook andere pompoensoorten nemen maar ik vind zelf flespompoenen het lekkerst en ze zijn hier bij onze Deen het hele jaar door verkrijgbaar)
  • 1100 gram rundergehakt
  • wat olie of vet om in te bakken
  • 4 grote uien gesneden
  • 5 tenen knoflook, gesnipperd
  • 4 pakken gezeefde tomaten
  • 2 el sambal (of meer als je van pittig houdt, je kunt altijd op het laatst nog wat toevoegen)
  • 1 el gedroogd munt
  • 1 el gedroogde peterselie
  • 1/2 el paprikapoeder
  • 1 el kaneelpoeder
  • 1/2 chilipoeder
  • 1 theelepel cayennepeper
  • 1 mango geschild en in blokjes gesneden
  • peper, zout
  • verse koriander gesneden

pompoensausVerwarm de olie of het vet in een grote pan met dikke bodem. Voeg de gesneden uien en de gesnipperde knoflook toe. Bak even en doe er dan het gehakt bij. Als het is los gebakken, doe je alle kruiden behalve de koriander erbij, samen met de pompoenblokjes. Schep even goed om en giet dan de gezeefde tomaten erbij. Breng even aan de kook en laat daarna op zacht vuur pruttelen tot de pompoenblokjes gaar zijn (afhankelijk van de grootte duurt dat 15 tot 30 minuten). Voegde de laatste 5 minuten de mangoblokjes toe. Proef af, voeg zout en peper naar smaak toe en bestrooi met koriander. Serveer met rijst. Maar ook lekker als vulling in wraps.

Flespompoenen hoeven niet geschild te worden omdat de schil in principe eetbaar is. Maar zo laat in de herfst/winter is deze schil toch wel taai, is mijn ervaring. Dus schil ik dan meestal wel als ik het verwerk in een saus of soep. Een flespompoen in de oven bereiden kan wel altijd met schil.

ps: in de zomer gebruik ik meestal verse peterselie en munt uit eigen tuin, dan is het nóg lekkerder.

Weten wat goed voor je is – lactosevrije yoghurt (met recept)

img_20170221_081316

Verhaal over yoghurt met daarin verstopt kattenspam. Ben je daar niet van gediend maar wel geïnteresseerd in een recept voor lactosevrije yoghurt, sla het kattengeleuter over en scroll naar beneden…

Veel mensen geven melk of yoghurt aan katten. Maar die kunnen daar niet goed tegen. Net als 70 % van de menselijke wereldbevolking maken ze geen lactase aan en zijn ze dus lactose-intolerant. Dat neemt niet weg dat de meeste katten zich daar niets van aantrekken. De meeste katten hier in huis slobberen graag wat melk en soms wat yoghurt naar binnen, als ze de kans krijgen. Om het even later net zo vrolijk weer uit te kotsen.

Zo niet Moos. Die weet wat goed voor hem is. Hij haalt zijn neus op voor yoghurt. Dus toen ik in augustus voor mijn verjaardag een yoghurtmaker kreeg, waarmee ik lactosevrije yoghurt maak, voorzag ik niet wat dit met hem zou doen. Ik maak gemiddeld twee keer in de week yoghurt en inmiddels heeft hij door dat mijn yoghurt voor hem een lekkernij is.

img_20170301_091728Als ik soms twee dagen achter elkaar met yoghurt heb ontbeten, staat hij mij de derde ochtend verliefd op te wachten bij de trap. Kom ik van de trap af, dan voert hij een show op met verliefde blikken, zachte prrtt geluiden en met een overtuigingskracht waar je U tegen zegt. Dus mag hij het schaaltje leeg likken als ik klaar ben, want ik ben een watje.

Ik vind het wel frappant dat hij niet taalt naar de yoghurt die M. elke ochtend eet, maar wel naar de lactosevrije yoghurt van mij. Het zal vast anders ruiken hoewel ik geen verschil proef met de gewone yoghurt die ik vroeger wel at en waar ik zo’n last van kreeg. Ik vind het wel mooi, dat een beest precies weet wat goed voor hem is.

Waarom maak ik zelf lactosevrije yoghurt, het is toch gewoon te koop in de supermarkt? Nou allereerst omdat ik het leuk vind om te doen. Daarnaast is lactosevrije yoghurt behoorlijk duur, zelf maken scheelt geld. Yoghurt van het merk Lactofree kostte de laatste keer dat ik het kocht € 2,35 per liter. Zelf maken kost mij €1,53 per liter heb ik uitgerekend. Ik maak het van houdbare biologische melk met een starter van biologische yoghurt, dat vind ik fijn want ik eet graag biologisch. En tot slot: ik vind mijn eigen gemaakte lactosevrije yoghurt echt lekkerder dan die ik in de supermarkt kan kopen.

Hoe maak je het? Yoghurt wordt gemaakt van yoghurtculturen of probioticacapsules  die je mengt met lauwwarme melk. Je kunt ook wat yoghurt zelf als starter gebruiken en dat met de melk mengen. Als je dat 24 uur laat staan (en zorgt dat de temperatuur constant blijft) dan verdwijnt de lactose volledig. Normale yoghurt is na een paar uur al klaar.

Ik heb een stroomloze yoghurtmaker van het merk Easiyo. De eerste paar keer maakte ik de yoghurt met de yoghurtculturen die ik kocht maar ik vond eerlijk gezegd het resultaat heel wisselend. Dus toen ging ik yoghurt zelf als basis gebruiken. Na wat experimenten met hoeveelheden en soort yoghurt heb ik nu een recept dat altijd lukt.

Wat heb je nodig:

  • gekookt water
  • 5 el yoghurt (ik gebruik zelf biologische yoghurt van Pur Natur)
  • ca. 750 ml melk
  • een grote pot of mengbeker die in de yoghurtmaker kan (wordt bij de Easiyo meegeleverd)
  • een kom om alles te mengen

Breng water aan de kook. Verwarm de melk in een pannetje tot deze lauw is. Doe de yoghurt in de kom en klop deze los met een garde. Giet langzaam de lauwe melk erbij en roer met de garde alles door. Als alles gemend is, giet je het mengsel over in de mengbeker die je afsluit met het deksel. Giet het kokende water in de yoghurtmaker tot de aangegeven rand. Zet de mengbeker in de yoghurtmaker en sluit af met het deksel.

Na 12 uur breng je opnieuw water aan de kook. Haal de mengbeker uit de yoghurtmaker. Giet het koud geworden water uit en vul opnieuw met kokend water. Beker er weer in, deksel erop en weer 12 uur laten staan. Na in totaal 24 uur haal je de beker eruit. Ik roer het dan even door met een lepel en zet het in de koelast, daar dikt de yoghurt verder in. Na 6 uur is het goed eetbaar.

Het duurt even voordat het dus klaar is en het vergt wat planning, want eetbare yoghurt maken neemt dus zo 1,5 dag in beslag die het nodig heeft om de lactose te laten verdwijnen en in te dikken. Maar qua energie is het zo gebeurd. Alles even mengen en klaar, een kind kan de was doen.

ps. Via Facebook kreeg ik een reactie van een lezeres die vertelt dat dit geen lactosevrije yghurt is, maar lactosearme yoghurt. Volgens haar wordt yoghurt alleen lactosevrij door toevoeging van lactase. Zij schrijft dat zij last zou krijgen van de yoghurt zoals ik die maak. Dat kan, ieder lijf is anders. Ik heb hier geen enkele last van. Terwijl ik na het eten van gewone yoghurt binnen een kwartier op het toilet zit.

Mijn mening dat deze yoghurt lactosevrij is, is gebaseerd op informatie die ik op verschillende plekken heb gevonden, zoals bijvoorbeeld op deze site waar staat:
“Je kan zelf lactosevrije yoghurt maken. Je hebt een zogenaamde yoghurt-maker met een aantal kleine containers nodig. Een yoghurt-maker is een box die de inhoud op een constante temperatuur kan houden van 35 tot 40 graden Celsius. Dit is namelijk de ideale temperatuur voor de goede bacteriën die de lactose in de melk omzetten in melkzuren.”

Daarbij wordt tevens aangegeven dat het hier om 24-uurs yoghurt gaat. Dit is namelijk de tijd de nodig is lactose om te zetten in melkzuren.

Zoals gezegd, ieder lijf is anders. Dit werkt voor mij. Maar blijkbaar niet voor iedereen. Net als dat veel van de merken lactasepillen weer niet werken bij mij en wel bij een ander. Uitproberen en je gezonde verstand gebruiken op basis van hoe je lichaam reageert, is het beste.

 

 

Seitan gemaakt door mollige flexitariër!

Vandaag aandacht voor een kookboek: De Dikke Vegetariër van Mark Bittman. Ik heb niet de illusie dat ik hier een recensie over kan schrijven, daar is het boek te groot en te veel omvattend voor. Maar ik kan jullie er vast wel enthousiast voor maken!

De Dikke Vegetarier leende ik uit de bibliotheek, maar ik heb er een groot probleem mee: ik wil hem niet meer inleveren! Wat een geweldig kookboek! 1000(!) pagina’s met informatie, 2000 recepten, weetjes en speekselopwekkende beschrijvingen. Het biedt alles, van basiskennis over producten tot alle verschillende bereidingswijzen en de verschillende maaltijdgangen onderverdeeld in salades, soepen, groente en fruit, pasta’s, rijstsoorten, granen en peulvruchten, tofu en andere vegetarische eiwitleveranciers, brood, sauzen, en toetjes. Wat ik superhandig vind is dat Mark Bittman alle ins en outs van een product beschrijft, hoe je het moet behandelen en vervolgens er verschillende receptentips bij geeft. Bijvoorbeeld: wat is tofu en hoe behandel je het? (met de gouden tip van een techniek om het vocht er eruit te persen). Dan: wat kun je er allemaal mee doen? (stoven, bakken, grillen…..) met de verwijzingen naar de verschillende recepten.

Het kookboek is ook heel geschikt voor niet-vegetariërs want iedereen die van koken houdt met lekkere en gezonde producten kan hier jaren mee voort. Als flexitariër (ik eet gemiddeld 2 tot 3 keer vlees in de week) vind ik er veel inspiratie in. Ik heb het boek nu 2 keer verlengd en op 24 mei valt het doek, dan moet ik het terugbrengen. Er zit niets anders op: sparen! Ik zag dat het € 49,95 kost. Misschien kan ik het ook wel ergens 2e hands vinden, maar dat mijn leven zonder niet meer compleet is, mag duidelijk zijn.

Het boek nodigt uit voor experimenten en sluit mooi aan bij consumindervoornemens, want iets kopen doe je niet meer als je het ook zelf kunt maken. Vorige week schreef ik op mijn kooksite een stukje over seitan, dat het zo lekker maar duur is en dat ik van plan was het zelf te gaan maken. Gisteren dook ik de keuken in en ik heb seitan! Vanvond ga ik het  marineren en dan als saté grillen en met satésaus eten, in de hoop dat ik Schatje overstag krijg.

Ik vond een heel makkelijk recept, in tegenstelling tot de best bewerkelijke recepten die op internet circuleren. Die gaan uit van seitan gemaakt op basis van tarwemeel dat je zodanig bewerkt dat alleen de gluten overblijven en die kook je vervolgens. Maar dit is bewerkelijk, kost veel tijd en ook wel wat spierkracht. Nu las ik in de Dikke Vegetarier dat je veel makkelijker en sneller seitan maakt met glutenpoeder. Dit is wel duurder dan tarwemeel, maar aangezien je van het tarwedeeg het merendeel niet gebruikt maar wegspoelt onder de kraan totdat er glutenmeel overblijft, denk ik dat het uiteindelijk in kosten niet veel scheelt.

Ik plaats morgen het recept op Spaarcentje kookt, waarvan de bereidingswijze en de verhoudingen dus niet van mij zijn. Ik paste wel de kruiden waarin het glutendeeg wordt gekookt, iets aan naar eigen smaak.

De Dikke Vegetarier. Hét standaardwerk met meer dan 2000 vegetarische recepten
Mark Bittman

Tegelijk met de Nederlandse vertaling van De Dikke Vegetariër is een website gelanceerd:
de vegetariër. Hier staan ook veel recepten en weetjes op, waarbij vooral het onderdeel kliekjes koken me aanspreekt. Ook kun je zelf recepten insturen.